ⓘ Kalibutan Waraynon

Waraynon nga literatura

Mayda impormasyon hini nga artikulo nga aada han Iningles nga bersyon nga angay ighubad ha Winaray An literatura Waraynon amo an literatura nga ginsurat hin mga Waraynon ha Winaray.

An Iroy nga Tuna

AN IROY NGA TUNA An iroy nga tuna matam-is pagpuy’an Bisan diin siplat puros kasangkayan. Aanhi an hingpit na ginkalipayan Hira nanay, tatay pati kabugtuan. Lugaring kay hiblon, sa dughan bati-on Inin Pilipinas dayuday uripon Ay Tuna nga akon natawhan! Hain daw an hingpit nga ginkaripayan? Salamat uyamot hinin kalangitan Waray na mabug-on nga at’ kasakitan Kay adton uripon nga nayon Labis mapait pa kay han kamatayon. Duroyog mag-ampo inin katiripon Nga di’ bumalik an at’ kauripon Kairo han at’ sumusunod kon Tulo nga bitoun ngan adlaw matunod.

An Alejandria Ngan An Marol

An marol bukad nga pili Bisan ko diri maanyag Bisan diri parayawnon Talagsaon mapatanyag; Ha luyo han mga dahon aadto an pangalimyon Kay bukad han kaagahon Ngan lipay hinin panahon An alejandria ha pungkay panhurak Naparayaw kay limbaon Kon sabagay madagmit mapurak Lumalabay an kamatahum, An marol painubsanon Naturok ha kahudluman Kay bukad han aton nayon Minamahal ha panumduman; Diri sangkap hin kahusay Kay ubos ada hin palad Kundi angay mayuyuon An kamaanyag ha kalag An alejandria kon namumukalkag An kabaysay napaunop Kundi ugaring tighatag hin sakit Kay an lawas lukop hin tunok.

Art Ramasasa

Hi Arturo Pajarilla Ramasasa, nga kilalado ha ngaran nga Art Ramasasa usa nga Waraynon nga musikero ngan kompositor. Hiya an sinisiring nga Blind Master of Waray Song tungod han iya pagkabuta ngan han iya abilidad ha musika komo magkaranta, kompositor, pagsista, pagtokar hin organ ngan pag-areglo hin musika. Nagtikang hiya pagin kompositor-nga-magkaranta ha edad nga 18. Nagrekord hiya para han kompanyiya nga Aquarius Records. Sugad kan Joseph Uy nagrekord gihapon hiya hin mga kuratsa, jota, aminudo, ngan iba pa nga mga musika hin sayaw ha Sinirangan nga Kabisay-an. An istilo han musika ni ...

Waray (pinulungan)

An Waray in usa nga pinulungan, pamulong, o yinaknan. Amo ini an lumad o tuminungnong nga pinulungan ha kasagaran han Sinirangan Bisayas labi na ha probinsya han Northern Samar, Eastern Samar, Western Samar, Biliran ngan Leyte. An Waray amo an ikalima nga igingagamiti nga pinulungan ha Pilipinas. Liniwat an pagngaran nga Binisaya ha Waray ha durudilain nga mga rason ngan an nalurulabaw ha ngatanan in an pagigin riko hini ngan diri pag-aangkla ha iba nga mga Bisaya nga pinulungan.

Jerry Grácio

Hi Jerry Grácio usa nga kontrobersyal’ nga bayot nga paragsiday tikang ha Mondragon, Northern Samar nga lumingkod nga komisyoner han Komisyon sa Wikang Filipino ha pulong nga Waray han Samar-Leyte-Biliran nga sumaliwan kan Dr. Carmelita Abdurahman.

                                     

Joseph Uy

Hi Joseph Uy usa nga Waraynon nga musikero ngan kompositor. Sumala kan Doms Pagliawan, hiya an syahan han mga bag-o nga mga musikero nga nagrekord han iya mga kanta tikang ha Catbalogan, Samar. Kadam-han iya mga album mga pag-areglo hin kuratsa, jota ngan iba pa nga mga sayaw ha Sinirangan nga Kabisay-an.

                                     

Kapilya ni Maria Diana

An Kapilya ni Maria Diana in maaagian ha bungto han Gandara, Samar nga nagsisirbe nga puruy-han bantog nga patay nga lawas ni Maria Diana Alvarez nga ginpapamatuod nga milagrosa han mga Gandareño.

                                     

Domingo Ezguerra

Hi Padre Domingo Ezguerra usa nga Heswita nga padi nga espanyol han ika-17 nga siglo. Nagsirbe hiya didto han mga bungto han Dagami ngan Carigara ha Leyte, ha Catbalogan, Samar, ha Cebu ngan ha Iloilo. Hiya an nagsurat han Arte de la lengua bisaya de la provincia de Leyte Arte han Binisaya nga yinaknan han probinsya han Leyte. Ini amo an syahan nga libro hin gramatika para han Winaray nga yinaknan.

                                     

An Marol Han Leyte

Pagka mahamut an marol Bukad han tuna Kamakawiwili han kahamut niya; Kundi labi na an marol nga leytena Bantug yumakan, bantog humiyon, bantug tumawa An dit’ ha amon man nga marol Maaram magyakan diri angol Maaaram mamati diri bungol Natahi, nakatin hin sipul.

                                     

Verne D. Mudge

Natawo hi Verne D. Mudge han Septyembre 5, 1898. Han 1942, ginpasaka hiya ngadto hin pagka-koronel, usá nga komandante nga opisyal han Syahan nga Cavalry Division. Han 1944, ginhimo hiyá nga Major-Heneral ngan komandante han nasabi nga division. Hiyá an namuno han Syahan nga Cavalry Division han paglugsong hiní ha White Beach, dida han Paglugsong ha Leyte han Oktubre 20, 1944. Han pagtikang han 1945, api hiyá han pag-awayan ha Manila ha Pilipinas. Namatay hiyá han Enero 29, 1957,ha edad nga 58.

                                     

Sanghiran san Binisaya

An Sanghiran san Binisaya ha Samar ug Leyte usa nga katig-uban o akademya nga nagbandilyo ngan nagdudumara han pag-intelektwalisar han Winaray nga yinaknan. Gintukod ini han 1909 ni Norberto Romuáldez, Sr. Inin sanghiran nagmantala hin mga lagda o surundon han pagsurat ngan gramatika han Winaray o Binisaya ha Samar ug Leyte. Upod han mga api nga unob hini mga manunurat sugad kanda Iluminado Lucente, Eduardo Makabenta, ngan Vicente I. de Veyra. Yana diri na aktibo ini nga sanghiran.